RaraNews

जागरण मिडिया प्रकाशित : २०७६/८/२७ गते
२६८ पटक

सन् २०१२ मा भारतको दिल्लीमा एक जना महिलामाथि भएको सामुहिक बलात्कारको घटनाले संसार भर चर्चा पायो । यो घटनापछि महिला सुरक्षाबारे विश्व सामु नै धेरै प्रश्नहरु उठ्यो । महिला हिसां विरुद्ध विभिन्न अभियान सञ्चालन भए । हिंसा अन्त्यका लागि उत्तिकै मात्रामा छलफल पनि भयो ।

नेपालमा पनि सन् २०१३ मा युवाहरुको सोच बुझ्नका लागि यस विषयमा प्रतियोगिता गरियो । जसबाट प्रविधिको उपयोग गरेर लैङ्गीक हिंसा अन्त्य गर्ने रचनात्मक उपायहरु निस्कीए ।  जो प्रथम भए उनीहरुकै सोच थियो, २४ सै घण्टा सञ्चालनमा रहने एउटा हेल्पलाईन नम्बर । जहाँ हिंसामा परेको बेलामा जो कोहीले फोन गरेर सहयोग र जानकारी माग्न सक्छन् ।

त्यीनै युवाहरुको सोचलाई मुर्त रुप दिन राष्ट्रिय महिला आयोगले सन् २०१७ देखि ११४५ हेल्पलाईन नम्बर सञ्चालनमा ल्यायो । जहाँ नेपाल टेलिकम वा एनसेल सिम प्रयोगकर्ताले निशुल्क रुपमा सूचना लिन वा आफु माथि भएको हिंसाको उजुरी टिपाउन सक्नेछन् । उजुरी र हिंसाको प्रकृति हेरी पिडितलाई तत्कालिन र दिर्घकालिन सहयोगको व्यवस्था पनि गरेको छ ।

महिला माथि हिंसा जुन सुकै समयमा हुन सक्ने आँकलन गर्दै आयोगले यो सेवालाई २४ सै घण्टा सुचारु गरेको छ । जहाँ समस्या सुन्न, आवश्यक सहयोग गर्नका लागि अधिकृतहरु बसेका हुन्छन् । सबै अधिकृत व्यस्त भएको खण्डमा हेल्पलाईनमा एउटा अडियो आउँछ त्यही अडियोको निर्देशन अनुसार आवाज रेर्कड गराउन वा फोन गर्ने अनुमति दिन सकिन्छ । कतिपय अवस्थामा सेवाग्राहीलाई तुरुन्तै सेवा चाहिएको छ तर दुबै टेलिफोन अपरेटर व्यस्त छन् भने एउटा नम्बर थिच्ने बित्तिकै तरुन्त फोन प्रहरीकोमा जान्छ ।

धेरै सेवाग्राहीले सामान्य सोधपुछको लागि पनि हेल्पलाईनको सहायता लिईरहनुभएको छ । सूचना र जानकारीसँगै आफुमाथि भएको व्यवहार हिंसा हो की होईन ? महिलाका अधिकार के के हुन् ? कसरी पाउन सकिन्छ ? महिला आयोगले कस्तो प्रकारले सहयोग गर्छ ? भन्ने खालका जिज्ञासाको परिपूर्ति पनि यही हेल्पलाईनले गर्दै आएको छ ।

यो सेवा विशेष गरी काठमाण्डौं, ललितपुर, भक्तपुर र नुवाकोटको लागि भनेर संचालनमा ल्याएका हौं । तर, अहिले हेल्पलाईनमा सूदुरपूर्व देखि सूदुरपश्चिमसम्मको फोन आउने गर्छ । यो हेल्पलाईन सुरु गरेको १५ दिन नहँुदै हामीलाई एउटा फोन आयो । जसमा पिडितको काकाले गर्नु भएको थियो । उहाँको भतिजीलाई उसको श्रीमानले कुट्दै गरेको रहेछ । हामीले उहाँको ठेगाना सोध्यौं र प्रहरीसंग समन्वय गरेर दोषिलाई पक्राउ गर्यौं । त्यस्तै नेपालगञ्जको एक जना दिदीले रातीको समयमा श्रीमानले पिट्दै गर्दा घरबाट भागेर छिमेकीको घरमा लुकेर बसेकी छु भनेर फोन गर्नुभयो । हामी दूरीका हिसाबले टाढा भए पनि त्यहाँको प्रहरीसंग समन्वय गरेर समस्या समाधान गर्न सफल भयौं ।

बिहान दिउँसो सूचनाका लागि फोन आउँछ भने रातीको समयमा कुटपिट झै झगडा भैरहेको अवस्थाका फोन आउने गर्छ । कतिपय समस्याहरु हामी मेलमिलाप गरेर पनि समाधान गर्छौं । नागरिकता, बिबाह दर्ता र बच्चाको जन्मदर्ताहरु को सवालमा हामीले दुबै पक्षलाई बोलाएर छलफल गरिसके पछि त्यो समस्या समाधान भएको र मासिक खर्च पनि हेरेको कयौं रेकर्ड पनि हामीसँग छन् । मेलमिलापमा होस या कानुनी प्रक्रियामा होस् हामी सकेसम्म जसरी हुन्छ पिडित लाई न्याय दिलाउन लागि पर्ने गछौं ।

देशभरीबाट आएका समस्या केन्द्रमा बसेर हल गर्न सक्दैनौ र समस्यामा परेका महिला दिदीबहिनीहरु यहाँ आउन गाह्रो छ । त्यसैले यो सेवालाई प्रदेश स्तरमा लैजाने तयारीमा हामी छौं । त्यसका लागि हामीले नेपाल बार एशोसियसनसंग सम्झैता गरेका छांै । जिल्लामा जिल्ला बार मार्फत काम गरेका छौं । पिडितलाई न्याय दिलाउन स्थानीय तहसंग पनि हामी समन्व्य गरिरहेका छौं । यसलाई अझै प्रभावकारी बनाएर महिला हिंसा अन्त्यका लागि कटिबद्ध बनाउने हाम्रो योजना छ ।

राष्ट्रिय महिला आयोगकी प्राविधिक सल्लाहकार पलिता थापासँगको कुराकानीमा आधारीत

प्रतिकृया दिनुहोस्
  • छुवाछूत गर्नेलाई कडा कारबाही : प्रधानमन्त्री

    काठमाडौँ — प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले छुवाछूतसम्बन्धी जघन्य घटनाका अपराधीलाई कानुनी दायरामा ल्याई कडा कारबाही गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । छुवाछूतविरुद्धको...

    जेठ २१, २०७७
  • हाम्रो नेपाल ‘छुवाछुत मुक्त राष्ट्र’ घोषणाः औचित्य र व्यवहार

    रेमवहादुर विक आज जातीय छुवाछूत अन्त्य घोषणा भएको दिनमा शुभकामना र हर्ष व्यक्त गरिरहेको बेला त्यही विभेदका कारण पाँच जनाले...

    जेठ २१, २०७७
  • कहिलेसम्म सहने विभेद ?

    सिद्धार्थ नेपाली नेपालमा दलितहरुको जनसंख्या झण्डै ७० लाख हराहारिमा रहेको विभिन्न संघसंस्थाले दाबी गर्दै आएका छन् । जसमध्ये धर्मका हिसाबले...

    जेठ २२, २०७७
  • क्वारेन्टिनमा पनि जातिय विभेद

    गुल्मी । पछिल्लो चरण दलित समुदायमाथि जातिय विभेदका श्रृखलाबद्ध घटना भई रहँदा स्थानीय सरकारले नै स्थापना गरेको क्वरेन्टिनभित्र समेत जातिय विभेद...

    जेठ २०, २०७७
  • रुकुम घटनाको कल डिटेल खोज गरिँदै

    रुकुम घटनाको प्राविधिक अनुसन्धान पाटोलाई सघाउन प्रहरीको सिआइबीको टोली रुकुम प्रस्थान गरेको छ। प्राविधिक सामग्रीसहित दुईजनालाई सोमबार रुकुम पठाइएका हो।...

    जेठ २०, २०७७
  • नेपालको गणतन्त्र, दलित र ब्राम्हिण वर्चश्व

    रेमबहादुर विक नेपालमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र प्राप्त भएको १२ वर्ष भयो । २०६३ जेष्ठ १५ गते संवैधानिक रुपमा हिन्दू सामन्तवादको...

    जेठ १९, २०७७
  • रुकुम घटना,सहिदको सपना र हाम्रो संकल्प

    ऋषि ‘आजाद’अहिले विशेषतः अभिजातहरु ‘दलित’ शब्दमा आत्म—सम्मान नभएको हुनाले यस शब्दलाई विस्थापित गरेर अरु शब्द राख्नुपर्ने विषयमा सामाजिक सञ्जाल तथा...

    जेठ २०, २०७७